De Naamopgave en Kruisoverhandiging

De coronatijd, in al zijn varianten, doorheen al zijn hindernissen, dwingt ons tot bezinning op algemeen menselijk maar niet minder op gelovig vlak. Dan toch minstens één positief gevolg!
Een paar vormselcatechesemomenten werden uitgesteld. We hebben nog eventjes gewacht tot de maand maart kwam aankloppen zodat de Naamopgave en de Kruisoverhandiging de nodige ruimte krijgen.

De Naamopgave, tijdens de pelgrimstocht naar het vormsel toe, is een eerste baken. Dagelijks worden we bij onze naam, bij onze voornaam aangesproken. Onze naam dat zijn wijzelf. Die roept bij anderen onze stem, ons gelaat, onze blik op. Meer nog: hij haalt voor de anderen ons temperament, ons karakter voor de geest. Onze naam, onze voornaam dat is de samenvatting van wie we zijn! Wijzelf gebruiken hem ook talloos: bij het opnemen van de telefoon, bij het plaatsen van bestellingen… We schrijven hem uit als de bevestiging van onze daden, als teken van onze verantwoordelijkheidszin, als symbool van ons engagement.

[…]

De Kruisoverhandiging, op de route naar het vormsel toe, is de tweede baken. We staan er waarschijnlijk niet bij stil, maar we komen het kruisbeeld elke dag tegen. Misschien minder dan vroeger, maar toch! Soms onverwacht. Denk aan de kruisen die hier en daar in ons wegenlandschap geplant staan.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 9 maart 2022

Didier

Vasten, vasthouden aan en loslaten van

We zijn op Aswoensdag de vasten ingestapt. Het woord ‘vasten’ komt via het Germaans van het Gotische ‘fasten’ dat ‘vasthouden, in acht nemen’ betekent. Vandaar het vasthouden aan, het respecteren van de voor- schriften rond niet eten en drinken, in een bepaalde tijdsperiode, bij- voorbeeld tussen Aswoensdag en Pasen. Het Engelse woord ‘breakfast’, ontbijt draagt dat Gotische grondwoord nog in zich en betekent dus letterlijk ‘het breken van de vasten’, concreet het vasten tijdens de nacht. Het Franse woord voor vasten is jeûner, van het Latijnse ‘ieiunare’ letterlijk ‘zich onthouden van’. (Petit) déjeuner, ontbijt, is dus ook hier het breken van de vasten, de-jeuner.

ZICH ONTHOUDEN
Zich onthouden van spijs en drank, het is oeroud en van alle tijden.
Op een Egyptisch papyrusfragment uit het derde millennium voor Christus staat te lezen: ‘De meeste mensen eten te veel. Van één vierde deel leven ze. Van de resterende delen leven de artsen.’ ‘Eet wanneer je honger hebt en drink wanneer je dorst hebt. En let wel op: al wat teveel is, is schadelijk’ zegt de Chinese wijze Lao Tsi (vijfde-zesde eeuw voor Christus). Een Zoeloe-gezegde houdt ons dan weer voor dat ‘een voortdurend gevulde maag geen geheimen meer kan zien’.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 2 maart 2022

Johan Verstockt

Broederlijkheid

Op 4 februari viel de Internationale Dag van de Broederlijkheid. We schenken hier aandacht aan de hoofdgedachten uit een open brief van de KU Leuven en Pax Christi bij die gelegenheid. In deze tijd van tegenstellingen, conflicten en rampen die mensen verdelen vinden de auteurs het nodig om het ideaal van de Franse Revolutie “Vrijheid, gelijkheid, broederlijkheid” te herijken en te verruimen vanuit nieuwe ervaringen en inzichten.

De Europese samenleving heeft in de vorige eeuw zo sterk ingezet op de terechte strijd voor vrijheid en gelijkheid als ontvoogding, dat het groot en warm ideaal van de broederlijkheid te veel op het achterplan is terechtgekomen. Is het niet hoog tijd om de volgorde van dit drietal om te keren en uit te gaan van de broederlijkheid als inbedding voor gelijkheid en vrijheid?

VERBONDENHEID

‘Broederlijkheid’, en vandaag evenzeer ‘zusterlijkheid’, verwijst naar een diepe verbondenheid met iedereen en alles. Die verbondenheid gaat vooraf aan al onze engagementen en verbintenissen en vormt de beste basis ervan. Als mensen zijn we aan elkaar gegeven en op elkaar aangewezen als verantwoordelijk voor elkaar. Van aangezicht tot aangezicht zijn we naar elkaar toegekeerd, om te komen tot ontmoeting en dialoog. We bestaan in en vanuit een wonderbare verwantschap die elke geboorte, herkomst, context, geslacht en gender, ras en huidskleur overschrijdt. Het besef van deze verbondenheid inspireert de inzet voor waarachtig menselijk samenleven, in vrede met elkaar en met groot respect voor de aarde die ons draagt. Door onze verbondenheid met de kosmos krijgt onze verantwoordelijkheid een echte universele dimensie. Egoïsme en geweld zijn niet het enige waartoe de mens in staat is. Het kan ook anders. Inzetten op broeder- en zusterlijkheid betekent het actief cultiveren van mededogen van mens tot mens, van mens tot natuur.

In deze universele verbondenheid ontdekken gelovigen van vele religieuze tradities de signatuur van de Ene, Bron en Barmhartige, waardoor mensen zusters en broeders zijn voor elkaar en verbonden leven met de aarde, met de kosmos en alle medeschepselen, gisteren, vandaag en morgen.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 16 februari 2022

Feest van Sint-Valentijn – “dag van de geliefden”

Het tweede meest gecommercialiseerd feest in het jaar na kerstmis is vast en zeker Sint-Valentijn of de dag van de geliefden, op 14 februari. De prijs van de rode rozen swingt de pan uit… de restaurants zitten tjokvol… de straten en winkels in de stad kleuren bloedrood en zijn versierd met allerhande prullaria die verwijzen naar de liefde. Op zich niets mis mee. Integendeel zelfs. Het is goed dat we – zoals Paulus het verwoordt: het hoogste goed “de liefde” – waarderen en er blijven bij stilstaan. Mekaar graag zien, liefhebben, respecteren, genegenheid, aandacht hebben voor mekaar, het draagt allemaal bij tot een betere, liefdevolle, aangenamere en vredevolle wereld.
Uiteraard zouden we elke dag van het jaar liefdevol met elkaar moeten omgaan en niet enkel die ene dag. Dat dit echter niet zo eenvoudig is, weten we allemaal uit ervaring.

Liefde in de christelijke traditie

Vanuit de christelijke traditie geldt dat liefde – als uiterste – een zichzelf opofferende houding is waarbij men een ander weldaden schenkt. Deze soort liefde richt zich op de behoeften van de ander en zoekt wat het beste is voor de ander. In dat geval laat de liefde de ander de vrije keus om die liefde te beantwoorden of niet. Dit soort liefde vraagt offers en hard werken voor hen die haar nastreven. Voor de mensen die volledig afstand hebben gedaan van hun egoïsme is deze liefde een levende bron die geen inspanning meer vergt, maar vanzelfsprekend en natuurlijk is.
Dit is de onvoorwaardelijke liefde. Zij is het soort liefde dat de andere persoon de volledige onvoorwaardelijke ruimte en vrijheid schept zichzelf te kunnen zijn.
Jammer genoeg wordt het thema van de liefde vaak misbruikt in films, TV en reclame. De volgens hen ideale liefde staat mijlenver van de liefde die hierboven beschreven wordt. Liefde is een werkwoord, er moet aan gewerkt worden. Het is dan ook jammer dat we de christelijke oorsprong van deze gecommercialiseerde feesten vergeten zijn.
Neem nu Sint-Valentijn of de martelaar Valentinus.

De historische Valentijn(s)

Het oude Romeinse handboek over de martelaren in Rome noemt voor deze dag twee martelaren uit de derde eeuw met de naam Valentinus. Vermoedelijk gaat het hier echter om één en dezelfde persoon. De een wordt vermeld als priester in Rome, de ander als bisschop van Terni. De eerste genas de dochter van een prefect en bekeerde het hele gezin tot het christendom, de tweede staat bekend om zijn gaven als weldoener. Beiden waren het slachtoffer van christenvervolgingen en zijn gemarteld en begraven in Rome. Toevallig viel de naamdag van Valentinus samen met de datum van een voorchristelijk vruchtbaarheidsfeest, dat door de Kerk is overgenomen. Het feest is verwaterd tot de huidige Valentijnsdag.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 9 februari 2022

Jan De Lil

Waag het leven – waag het met God

Enkele tientallen jaren geleden schreef de Amerikaanse godsdienstsocioloog Peter Berger een boek over de toenmalige toestand van het christendom. Uit zijn studie kwam de situatie als niet erg rooskleurig naar voor, een analyse die voor vandaag nog altijd geldt, misschien nog scherper. Maar de schrijver bleef zelf een gelovig man. Toen vroegen sommige van zijn lezers hem: “Wat zijn toch uw redenen om te blijven geloven in God? Wat betekent God dan voor u persoonlijk?” Als antwoord schreef Berger een mooi, treffend boekje. Een kerngedachte daaruit kan ons inspireren. Want ook wij staan voor de vraag: “¬Wie is God voor ons? Wat kan Hij voor ons betekenen?”

Verstoorde nachtrust

God is Hij die ons de zin van het leven toont, die orde en samenhang geeft aan ons bestaan, Hij die ons laat ervaren dat het leven goed en waardevol is. Denk eens aan het volgende – zegt Berger: In een gezin ligt ’s nachts een kindje te slapen, en plots schiet het wenend wakker, opgeschrikt door een boze droom, en het ziet zich omringd door niets anders dan duisternis. We weten wellicht uit ondervinding wat voor angstaanjagende figuren een kindje in zijn dromen soms ziet. De moeder schiet wakker door het geween van haar kindje, en staat op. Zij gaat naar de kinderkamer en steekt het licht aan, geen harde felle stralen, maar zacht licht dat rust geeft. Die moeder zal haar kindje opnemen, het strelen en zoete woordjes spreken, misschien zelfs een wiegeliedje zingen. En zij zal de angst van haar kind proberen weg te krijgen door te zeggen: “Wees maar gerust; alles is in orde”. En met een beetje geluk zal het kindje weer inslapen.

Een diepere vraag

Zulk eenvoudig voorval – zegt Berger – roept een verre van gewone vraag op, die onmiddellijk een diep religieuze betekenis heeft. “Is het waar wat die moeder daar zegt, dat alles goed is en in orde, dat we gerust mogen zijn?” Als we alleen voortgaan op onze levenservaringen, moeten we zeggen dat die moeder liegt, of tenminste dat zij het bestaan wat té mooi voorstelt. “Alles is in orde”, zegt ze. En ze weet ondertussen heel goed dat toch niet àlles in de wereld in orde is en goed. In de grote wereld niet, met zijn onrechtvaardigheden en honger, met zijn crisissen en oorlogen. En ook niet in onze persoonlijke, kleine wereld: misschien waren er in het gezin van dat kindje ziekten, misschien armoede of werkloosheid, of andere problemen. Neen, zomaar zeggen: “alles is in orde”, lijkt dat niet wat te simpel?

[…]

Lees meer in KERK & leven van 9 februari 2022

Pastoor Frans

Mensen vangen of opvangen

‘Voortaan zul je mensen vangen’, zei Jezus (Lucas 5, 10). Wanneer je die woorden hoort denk je gemakkelijk aan sommige mensen die inderdaad anderen proberen te vangen. Bijvoorbeeld wanneer ze met slimme trucjes proberen iemand iets te verkopen dat hij niet nodig heeft, of iets dat van slechte kwaliteit is. Ze trachten argeloze klanten te vangen. Mensen strikken, noem je dat. Vangen als iets negatiefs.

Jezus roept leerlingen

Bij Jezus is mensen vangen helemaal anders bedoeld: positief. Hij wil niemand foppen of bedriegen. Integendeel. Wat Hij bedoelt is eerder: iemand op-vangen, uit de put halen, warm ontvangen, openstaan voor, luisteren, om zo te ander te helpen tot volwaardig leven te komen, tot volle ontplooiing in de rijkste zin van het woord. Iemand die zo iets kan, brengt een klein wonder tot stand. Het is echt verwonderlijk hoe van sommige mensen zo een goede invloed uitgaat, dat die doorstraalt in anderen en hen een ander mens laat worden, hen gelukkig kan maken. Men kan daarbij denken aan ouders en opvoeders die soms moeilijke of zwakke kinderen vooruit helpen, aan allerlei mensen die probleemmensen uit de put halen en begeleiden naar een betere toekomst. Vaak weten die mensen van zichzelf heel goed dat ze geen kampioenen zijn. Maar met hun stille inzet brengen ze wel prachtige dingen tot stand in anderen, kleine of grote wonderen van goedheid.

Gevoelig zijn voor het wonder van het leven doet mensen open staan voor wonderen zonder meer. Dat is wat er gebeurde met Petrus bij de wonderbare visvangst op het meer. Hij zag wondere dingen: een gelukte vangst op een plaats waar hij dat allerminst verwachtte, een overweldigend succes. En dat alles op een eenvoudige aanwijzing van Jezus. Je zou van minder staan te kijken, zeker als visser met veel jaren ondervinding. ‘Wat gebeurt hier toch?’ – vraagt Petrus zich af. ‘Wie is die man Jezus eigenlijk?’ Helemaal in de war roept hij ‘Ga weg van mij, want ik ben een zondig mens’. Maar in geloof en bewondering blijft hij bij Jezus. En vooral: hij komt open voor een nieuwe opdracht: visser van mensen worden, met Gods hulp!

[…]

Lees meer in KERK & leven van 2 februari 2022

Hoop gevraagd

Enige wrevel

‘Waar wil je naartoe met het geloof, met de Kerk?’ Zo vraagt men wel eens. Sommigen zien het geloof als het zoeken naar een valse vertroosting, een vergeefse poging om de zinloosheid te ontvluchten. Er klinkt een soort wrevel in hun vraag, soms zelfs wantrouwen of agressie. Het is echter niet goed te lang bij deze irritatie te blijven stilstaan. Het is beter wat dieper te boren. Dan kan men uitkomen bij het verlangen naar een wereld en een samenleving waartoe het geloven een bijdrage kan leveren. Men komt bij de gedachte dat het menselijk leven geen vergeefse bezigheid is, ‘une passion inutile’, zoals de Franse filosoof Sartre schreef.

Heel wat mensen trachten hun angsten te verdoven of te verdrijven met geneesmiddelen, alcohol of drugs. Murw geslagen door ontgoochelingen stoppen zij met nog verder na te denken over de zin van het leven. Of zij vluchten in een activiteitsdrift. De laatste reden hiervan is vaak de ervaring van hopeloosheid. Achter de vraag waarmee we deze bezinning startten kan de verwachting steken dat het geloof toch licht kan werpen op de zin en het doel van het menselijk leven.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 19 januari 2022

Zarlardinge viert feest!

Op de eerste zondag na 17 januari – zoals de heiligenkalender dit aangeeft en ook de traditie dat wil – viert men in de Onze-Lieve-Vrouwparochie van Zarlardinge het feest van Sint-Antonius, abt. In 2022 is zondag 23 januari aan de beurt.

In deze parochie is hij de tweede patroonheilige, want de kerk is op de eerste plaats toegewijd aan Onze-Lieve-Vrouw. Jarenlang ontstond daar een polemiek rond, maar sinds 1881 – jaartal waarop voor het eerst de patroonheiligen in het jaarboek van het bisdom Gent werden opgenomen – spreekt men officieel van de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Zarlardinge.

Toch bleef de verwarring lange tijd bestaan. In een document van het Ministerie van Nederlandse Cultuur spreekt men tot in 1978 over de parochiekerk H. Antonius van Zarlardinge. Nochtans had de kerkfabriek in 1962-1963 al een einde gemaakt aan deze eeuwenoude verwarring: de oude benaming ‘Onze-Lieve-Vrouwekerk’ was in ere hersteld.

Niettemin bleef de verering van de Heilige Antonius, abt bestaan.

Wie is deze merkwaardige heilige?

De heilige Antonius abt wordt ook Antonius de kluizenaar of Antonius de Grote genoemd. Hij was een Egyptisch kluizenaar, geboren in 251 na Christus. Op 20-jarige leeftijd begon zijn kluizenaarsleven in verschillende woestijngebieden van Egypte. Antonius heeft vele leerlingen gehad, maar hijzelf is steeds kluizenaar gebleven, zonder enige vorm van kloosterleven in te voeren. En toch wordt hij de vader van alle monniken genoemd.

Op kritische momenten bezocht hij de christenen in Alexandrië, de eerste keer tijdens de vervolging van keizer Maximinus om de martelaren te bemoedigen, en later om zich uit te spreken tegen de ketterij van Arius. Wat van Antonius bekend is weten we uit de geschriften van Athanasius, patriarch van Alexandrië.

Het gebeente van de H. Antonius werd ontdekt in 564 en overgebracht naar Alexandrië, later naar Constantinopel. Sinds 1491 verhuisde het grootste deel van de relieken naar Frankrijk, meer bepaald in de stad Arles.

Lang na zijn dood – op het einde van de 11de eeuw – ontstonden de Antonius- of Hospitaalbroeders. Zij deden vooral aan verpleging van zieke pelgrims. In de loop van de 13de eeuw telde men ruim 370 kloostergemeenschappen over heel West-Europa.

Vanaf de 16de eeuw raakte de orde in verval, maar de devotie rond de heilige Antonius abt is steeds blijven bestaan, zeker in het katholieke Vlaanderen.

De cijfers leren ons dat er tamelijk wat kerken zijn die de naam Sint-Antoniuskerk dragen. In Vlaanderen tellen we er meer dan 20. In ons bisdom kennen we 7 kerken die toegewijd zijn aan Sint-Antonius, hetzij aan de heilige kluizenaar uit Egypte, hetzij aan de heilige Antonius van Padua. Want wat veel mensen niet weten, is … dat er 2 Sint-Antoontjes zijn.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 12 januari 2022

Jo Lauwaert

Het pastorale en synodale proces

In zijn visietekst ‘samen kerk opbouwen vanuit de Geest’ (Gent, 11 april 2021) licht bisschop Lode het pastoraal project toe dat wij gedurende twee jaar zullen uitwerken in ons bisdom. Wij willen nadenken over de fundamenten en de betekenis van het doopsel.

Dat het doopproject in ons bisdom samenvalt met de start van het synodale proces waarmee paus Franciscus de bisschoppensynode van het najaar 2023 wereldwijd wil voorbereiden, komt goed uit. Wij moeten dus niets extra doen. 

Om de achtergrond en bedoeling van dit proces beter te verstaan kunnen we het best te rade gaan bij Mgr. De Kesel, die bij de startvan het synodaal proces, in de Kathedraal van Brussel op 17.10.21 de volgende homilie uitsprak.Het Evangelie dat we zo pas beluisterd hebben, wordt vandaag op deze zondag in alle kerken overal ter wereld voorgelezen. Het gaat over de vraag van de zonen van Zebedeus aan Jezus. Jezus heeft zijn leerlingen pas voor de derde keer gesproken over zijn naderend einde: dat Hij ter dood zal worden gebracht. En ook voor de derde keer stoot Jezus op onbegrip, juist bij zijn dichtste leerlingen. Ze hebben er niet beter op gevonden dan al te denken aan de toekomst en vooral aan hun plaats en benoeming. Zo hoog mogelijk. Jezus is onthutst. “Ge weet niet wat ge vraagt”. Het is het enige wat Hem nog over de lippen komt.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 5 januari 2022

+Jozef kardinaal De Kesel 
Aartsbisschop van Mechelen-Brussel

Feest van de Openbaring van de Heer

Driekoningen

De mensen hebben de goede gewoonte om elkaar rond Nieuwjaar te omringen met wensen vol welwillendheid. Wij wensen elkaar geluk en voorspoed, en een goede gezondheid naar lichaam en geest. Mocht het een jaar zijn waarover Gods milde zegen mag liggen en vooral een jaar van licht en hoop.

Licht zien

Het mooie evangelieverhaal over de wijzen uit het Oosten kan helpen om die wensen wat verder uit te werken. Die wijzen hebben de ster gezien. In het duister van de nacht hebben zij een lichtpunt opgemerkt. Mochten ook wij aandacht hebben voor alle mogelijke lichtpunten en hoopvolle tekens, zeker in deze moeilijke tijd. Soms dreigt het gevaar dat mensen al te zeer zwartkijkers worden, die overal enkel het sombere, het onzekere en het verkeerde zien. We moeten zeker niet naïef doen, de indruk wekken alsof er geen problemen zijn, of doen alsof het allemaal gauw weer in orde komt. Maar we zouden tenminste elkaar een goede dienst bewijzen als we elkaar helpen stand te houden temidden van onze problemen van alle soort. We kunnen elkaars aandacht richten op de goede dingen die nog op veel plaatsen merkbaar zijn. Dat alles kan voor ons dezelfde betekenis hebben als de ster voor de wijzen: tekens van perspectief en hoop, ons door God gegeven en toegezonden.

[…]

Lees meer in KERK & leven van 29 december 2021